rozliczenie

Kurs NBP przy PIT-38: który dzień i która tabela

Przy rozliczeniu transakcji w dolarach czy euro nie bierze się kursu z dnia transakcji. Ustawa każe wziąć kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego, osobno dla przychodu i osobno dla kosztu.

15 października 20263 min czytania

Co dokładnie mówi przepis

Artykuł 11a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych rozstrzyga to w dwóch ustępach i obydwa brzmią tak samo poza jednym słowem.

Przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.

Drugi ustęp dotyczy kosztów uzyskania przychodów i stawia ten sam warunek wobec dnia poniesienia kosztu.

Z tego wynika rzecz, która zaskakuje najczęściej: w jednym wierszu rozliczenia stoją dwa kursy z dwóch różnych dni. Kurs przy zakupie zamroził się w dniu, w którym kupowałeś, i nie ma znaczenia, co robiła waluta przez następne lata.

Dlaczego dzień poprzedni

Powód jest prozaiczny. Tabela A z kursami średnimi NBP ogłaszana jest w ciągu dnia roboczego, już po otwarciu rynków. Gdyby ustawa kazała brać kurs z dnia transakcji, rano nie dałoby się policzyć niczego, co dzieje się tego samego dnia. Przepis odsyła więc do liczby, która w momencie zdarzenia jest już znana i niezmienna.

Praktyczna konsekwencja dotyczy dni wolnych. Tabela wychodzi tylko w dni robocze w Polsce, a nie w dni sesyjne giełdy, na której handlujesz. Transakcja na nowojorskiej giełdzie w poniedziałek 3 maja, gdy w Polsce jest dzień wolny, rozlicza się kursem z ostatniego dnia roboczego przed tym poniedziałkiem.

Przykład na jednej transakcji

Kursy w przykładzie są wymyślone, żeby rachunek dało się sprawdzić w pamięci. W prawdziwym rozliczeniu bierzesz je z tabel NBP.

Kupujesz 10 akcji po 100 USD, prowizja 1 USD. Dwa lata później sprzedajesz je po 120 USD, prowizja 1 USD.

Przychód to 4920,00 zł. Koszty to 4000,00 plus 4,00 plus 4,10, czyli 4008,10 zł. Dochód wynosi 911,90 zł.

Podstawę opodatkowania zaokrągla się do pełnych złotych, więc do zeznania idzie 912 zł. Podatek to 19 procent z tej kwoty, czyli 173,28 zł, po zaokrągleniu 173 zł.

Zwróć uwagę, że w dolarach zarobiłeś 198 USD, a w złotych 911,90 zł. Przy kursie z dnia sprzedaży wyszłoby 811,80 zł. Ta różnica nie bierze się z zysku na akcjach, tylko z tego, że złoty osłabł między zakupem a sprzedażą, i jest opodatkowana tak samo jak reszta.

Dzień zawarcia czy dzień rozliczenia

Tu zaczyna się jedyne realne pole sporu. Transakcja giełdowa rozlicza się zwykle dwa dni robocze po zawarciu, więc data zawarcia i data rozliczenia to dwa różne dni, a przy transakcji z końca grudnia bywają to dwa różne lata podatkowe.

Fifio przyjmuje datę zawarcia transakcji, czyli tę, która stoi w wyciągu z brokera jako data wykonania zlecenia, bo to w tym momencie zbywasz prawo majątkowe. Takie samo założenie stosuje bezpłatny kalkulator PIT-38 na ranx.pl.

Jeśli twój doradca podatkowy każe liczyć od daty rozliczenia, liczby wyjdą inne. To nie jest błąd kalkulatora, tylko inne założenie, i warto je znać, zanim porównasz dwa wyniki. Przy transakcjach z ostatnich dni roku sprawdź to świadomie, bo wtedy wybór daty przenosi cały dochód do innego zeznania.

Co zapisać przy każdej pozycji

Numer tabeli, nie sam kurs. Tabele NBP mają oznaczenia w rodzaju 199/A/NBP/2026, gdzie 199 to kolejny numer w roku, A to rodzaj tabeli, a 2026 to rok. Mając numer, po roku odtworzysz dokładnie tę liczbę, której użyłeś, nawet jeśli nie pamiętasz już, skąd ją wziąłeś.

Jeżeli urząd skarbowy spyta o rachunek, odpowiedź „kurs 4,1000 z tabeli 199/A/NBP/2026” kończy rozmowę. Odpowiedź „sprawdzałem na jakiejś stronie” jej nie kończy.

To jest też powód, dla którego Fifio drukuje numer tabeli przy każdej pozycji zestawienia, zamiast podać samą sumę. Wynik, którego nie da się sprawdzić, jest wart tyle co zgadywanie.

Fifio nie jest doradcą podatkowym. Tekst opisuje przepisy tak, jak je rozumiemy, i ma pomóc w rozliczeniu, ale odpowiedzialność za treść zeznania ponosi podatnik.