rozliczenie
Strata z giełdy: pięć lat na odliczenie i dwa sposoby, z których jeden jest lepszy
Stratny rok nie jest rokiem straconym, ale tylko wtedy, gdy stratę wykażesz w zeznaniu. Od 2019 roku istnieje drugi sposób odliczenia, przy którym limit połowy rocznie przestaje mieć znaczenie dla większości inwestorów.
Co mówi przepis
Podstawą jest art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis daje dwie drogi i wybór należy do ciebie.
O wysokość straty ze źródła przychodów poniesionej w roku podatkowym podatnik może obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że kwota obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 procent wysokości tej straty.
Druga droga, dodana od 2019 roku, pozwala obniżyć dochód jednorazowo w jednym z tych pięciu lat o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł. Gdyby strata była większa, nadwyżkę rozlicza się dalej na zasadzie połowy rocznie.
Zwróć uwagę, że pięć milionów to limit jednorazowego odliczenia, a nie limit straty. Przy stracie 40 000 zł oba zdania brzmią abstrakcyjnie, ale skutek jest bardzo konkretny: możesz odliczyć ją w całości w jednym roku, zamiast rozkładać na dwa.
Przykład na dwóch latach
Rok 2025 zamykasz stratą 18 000 zł. Rok 2026 kończysz dochodem 26 000 zł ze sprzedaży akcji.
| Sposób pierwszy, połowa rocznie | Sposób drugi, jednorazowo | |
|---|---|---|
| Odliczenie w 2026 | 9 000 zł | 18 000 zł |
| Podstawa opodatkowania | 17 000 zł | 8 000 zł |
| Podatek 19% | 3 230 zł | 1 520 zł |
| Zostaje do odliczenia | 9 000 zł na lata 2027–2030 | nic, strata rozliczona |
Różnica w jednym roku wynosi 1 710 zł. Przy sposobie pierwszym nie tracisz tych pieniędzy bezpowrotnie, bo resztę odliczysz w kolejnych latach, ale tylko pod warunkiem, że będziesz mieć z czego. Rok bez zysków to rok bez odliczenia, a zegar pięciu lat tyka niezależnie od tego, czy masz dochód.
Dlatego przy stracie poniżej pięciu milionów sposób drugi jest po prostu lepszy i nie ma powodu, żeby wybierać inny.
Czego strata nie obniży
To jest miejsce, w którym najłatwiej się pomylić, bo intuicja podpowiada źle.
Dywidend nie obniży. Dywidenda jest opodatkowana ryczałtem od przychodu na podstawie art. 30a, bez kosztów i bez łączenia z dochodem ze zbycia papierów. Możesz mieć 20 000 zł straty na akcjach i 3 000 zł dywidend w tym samym roku, i od tych dywidend i tak zapłacisz pełny podatek. Opisujemy to przy okazji metody FIFO, bo te dwa rachunki prowadzi się równolegle i nie wolno ich mieszać.
Wynagrodzenia ani działalności nie obniży. Strata działa tylko wewnątrz swojego źródła, czyli kapitałów pieniężnych.
Odsetek od gotówki na rachunku maklerskim nie obniży, z tego samego powodu co dywidend.
Kryptowalut nie obniży i nie działa w drugą stronę. Odpłatne zbycie walut wirtualnych jest wyłączone z tego mechanizmu osobnym przepisem i rozlicza się je odrębnie.
Pięć lat liczy się bezlitośnie
Okres liczy się od roku następującego po roku straty i nie przedłuża się z żadnego powodu. Strata z 2025 roku może obniżyć dochód w latach 2026, 2027, 2028, 2029 i 2030. W zeznaniu za 2031 rok jest już bezużyteczna.
Z tego wynika praktyczna kolejność, której ustawa nie narzuca, ale arytmetyka tak: jeśli masz straty z kilku lat, odliczaj najpierw najstarszą, bo to ona pierwsza przepadnie.
Dlaczego to jest trudne akurat u zagranicznego brokera
Przy polskim domu maklerskim stratę widzisz w PIT-8C i wystarczy ją przepisać. Interactive Brokers i Trading 212 nie wystawiają PIT-8C, więc musisz ją najpierw policzyć, a potem pamiętać przez pięć lat.
Jedno i drugie jest trudniejsze, niż wygląda. Policzenie straty wymaga kolejki FIFO ciągnącej się przez wszystkie lata, w których kupowałeś, bo bez kosztu nabycia nie wiadomo, czy w ogóle była strata. Pamiętanie oznacza, że w 2030 roku musisz wiedzieć, ile zostało z odliczenia z 2025 roku i czy aby nie minął termin.
To jest dokładnie powód, dla którego Fifio trzyma stan portfela i historię rozliczeń między latami, a bezpłatny kalkulator na jeden rok tego nie robi. Przy pierwszym stratnym roku różnicy nie ma. Przy czwartym jest to różnica między rozliczeniem a szukaniem w starych plikach.
Pytania i odpowiedzi
Czy muszę złożyć zeznanie, jeśli miałem tylko stratę
Tak, i to jest warunek skorzystania z odliczenia później. Zeznanie za rok straty wykazuje jej wysokość. Jeśli go nie złożysz, w kolejnych latach nie masz czego odliczać, a dołożenie tego po latach wymaga korekty zeznania za rok, którego dotyczy strata.
Czy mogę odliczyć stratę w tym samym roku, w którym powstała
Nie w ten sposób. W obrębie jednego roku przychody i koszty i tak sumują się do jednego wyniku, więc jeśli wynik jest ujemny, to jest to strata i rozlicza się ją dopiero w latach następnych. Odliczenie jednorazowe przysługuje w jednym z pięciu kolejnych lat, a nie w roku straty.
Mam stratę u jednego brokera i zysk u drugiego w tym samym roku
To jeden wynik, a nie dwa. Podatek płaci podatnik, nie rachunek, więc wszystkie transakcje z danego roku sumują się razem, niezależnie od tego, ilu brokerów obsługiwało zlecenia. Strata powstaje dopiero wtedy, gdy suma jest ujemna.
Czy stratę trzeba czymś udokumentować
Tak, i przy zagranicznym brokerze ciężar dowodu jest po twojej stronie. Zachowaj eksporty za wszystkie lata oraz wydruk rozliczenia z kursami i numerami tabel NBP przy pozycjach. Jak dobrać właściwy kurs, opisujemy w tekście o kursie NBP przy PIT-38.
Czy strata z funduszy inwestycyjnych liczy się tak samo
Tu zasady zmieniały się niedawno i rozliczenie strat z umorzenia jednostek funduszy kapitałowych weszło później niż mechanizm opisany wyżej. Jeśli masz takie jednostki, sprawdź stan przepisów na rok, który rozliczasz, bo to jeden z nielicznych punktów, w którym odpowiedź zależy od roku.
Fifio nie jest doradcą podatkowym. Tekst opisuje przepisy tak, jak je rozumiemy, i ma pomóc w rozliczeniu, ale odpowiedzialność za treść zeznania ponosi podatnik.